Bản vẽ bánh răng thẳng: Thông số kỹ thuật và Hướng dẫn lập bản vẽ chuẩn kỹ thuật

Cập nhật lần cuối 9 Tháng 1, 2026 bởi Nguyễn Minh Triệu

Trong lĩnh vực cơ khí chính xác, bản vẽ bánh răng thẳng được coi là “ngôn ngữ” trung gian giữa kỹ sư thiết kế và thợ vận hành máy. Một bản vẽ sai sót một thông số nhỏ có thể dẫn đến việc sản phẩm không thể lắp ráp, gây lãng phí vật liệu và thời gian.

Bài viết này, được tham vấn chuyên môn bởi đội ngũ kỹ thuật tại Minh Triệu – một công ty gia công cơ khí chính xác uy tín, sẽ giúp bạn nắm vững các kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về cách đọc, lập và kiểm tra bản vẽ kỹ thuật bánh răng trụ răng thẳng.

1. Bản vẽ bánh răng thẳng là gì?

Bánh răng trụ răng thẳng (Spur Gear) là loại bánh răng phổ biến nhất, có các răng nằm song song với trục quay. Bản vẽ bánh răng thẳng là tài liệu kỹ thuật mô phỏng đầy đủ hình dáng, kích thước, dung sai và các yêu cầu kỹ thuật đặc biệt để phục vụ quá trình gia công và kiểm tra chất lượng (QC).

Tại Minh Triệu, chúng tôi tiếp nhận hàng ngàn bản vẽ mỗi năm. Điểm khác biệt giữa một bản vẽ chuyên nghiệp và bản vẽ sơ sài nằm ở cách trình bày các thực thể dữ liệu răng (Tooth data) – yếu tố quyết định trực tiếp đến khả năng vận hành êm ái của bộ truyền động.

2. Các thông số “Sống còn” trên bản vẽ bánh răng thẳng

Để gia công được một chiếc bánh răng hoàn chỉnh, bản vẽ bắt buộc phải thể hiện các thông số sau đây thông qua bảng dữ liệu hoặc kích thước hình học:

2.1. Thông số Modul (m)

Modul là thông số quan trọng nhất, quyết định kích thước răng và khoảng cách giữa các răng. Theo tiêu chuẩn, Modul được tính bằng công thức:

m = d / z

Trong đó d là đường kính vòng chia và z là số răng.

2.2. Số răng (z)

Tổng số răng trên bánh răng. Thông số này kết hợp với Modul sẽ xác định tỷ số truyền của hệ thống.

2.3. Góc áp lực (alpha)

Thông thường, góc áp lực tiêu chuẩn là 20 độ. Việc ghi rõ góc áp lực trên bản vẽ giúp thợ đứng máy lựa chọn dao phay hoặc dao lăn răng phù hợp.

2.4. Các đường kính quan trọng

Một bản vẽ đạt chuẩn phải thể hiện rõ các kích thước sau:

• Đường kính đỉnh răng (da): da = m * (z + 2)
• Đường kính vòng chia (d): d = m * z
• Đường kính chân răng (df): df = m * (z – 2.5)

3. Cách trình bày và đọc bản vẽ theo tiêu chuẩn ISO/TCVN

Khi tiếp cận một bản vẽ kỹ thuật, kỹ sư cần chú ý đến quy ước đường nét để đảm bảo tính đồng nhất:

1. Đường đỉnh răng: Vẽ bằng nét liền đậm.
2. Đường vòng chia: Vẽ bằng nét chấm gạch mảnh.
3. Đường chân răng: Thường vẽ bằng nét liền mảnh.

Bảng thông số góc phải: Đây là nơi tập trung thông tin kỹ thuật cốt lõi. Ngoài m, z, alpha, cần bổ sung thêm thông số về độ dịch chỉnh (x) và cấp chính xác (theo tiêu chuẩn ISO 1328).

4. Yêu cầu kỹ thuật và Vật liệu: Yêu cầu tối thiểu để gia công

Tại nhà máy của Minh Triệu, chúng tôi luôn tư vấn vật liệu tối ưu dựa trên mục đích sử dụng của khách hàng:

Loại vật liệu	Đặc điểm kỹ thuật	Ứng dụng phổ biến
Thép C45	Chi phí thấp, dễ gia công, có thể tôi cao tần	Bánh răng chịu tải trung bình
40Cr / 40X	Độ bền kéo cao, chịu mài mòn rất tốt	Bộ truyền động hộp số công nghiệp
SCM440	Độ cứng cực cao sau nhiệt luyện	Bánh răng chịu tải nặng, va đập liên tục

• Nhiệt luyện: Ghi rõ độ cứng bề mặt răng yêu cầu (Ví dụ: 50 – 55 HRC).
• Độ nhám: Mặt răng thường cần đạt độ bóng từ Ra 1.25 đến Ra 0.63.

5. Những sai lầm thường gặp khi lập bản vẽ bánh răng

Dựa trên kinh nghiệm thực tế tại xưởng sản xuất, chúng tôi lưu ý khách hàng tránh các lỗi sau:

• Thiếu thông số dịch chỉnh: Dễ gây ra hiện tượng cắt chân răng hoặc không ăn khớp đúng tâm.
• Dung sai quá khắt khe: Đôi khi việc đặt dung sai quá chặt (không cần thiết) làm tăng chi phí gia công mà không cải thiện hiệu suất.
• Thiếu chỉ dẫn nhiệt luyện: Khiến bánh răng nhanh bị mòn, làm giảm tuổi thọ toàn bộ hệ thống máy.

6. Minh Triệu – Giải pháp gia công bánh răng thẳng uy tín

Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Minh Triệu tự hào là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ gia công cơ khí chính xác theo yêu cầu với các thế mạnh:

• Hệ thống máy hiện đại: Máy lăn răng CNC chuyên dụng, máy phay giường và máy tiện CNC Fanuc/Okuma thế hệ mới nhất.
• Đội ngũ kinh nghiệm: Chuyên xử lý các chi tiết phức tạp cho các giải pháp tự động hóa nhà máy.
• Quy trình kiểm định: Sử dụng thiết bị đo biên dạng răng và máy đo độ cứng chuyên dụng trước khi bàn giao sản phẩm.

7. FAQ – Câu hỏi thường gặp về bánh răng thẳng

Q: Tại sao bản vẽ của tôi không có thông số Modul? A: Có thể bản vẽ đang sử dụng hệ Inch (Pitch). Đội ngũ kỹ thuật của Minh Triệu sẽ hỗ trợ bạn quy đổi sang hệ Modul tiêu chuẩn để đảm bảo gia công chính xác.

Q: Minh Triệu có nhận gia công số lượng ít không? A: Có, chúng tôi nhận gia công từ mẫu đơn chiếc phục vụ sửa chữa đến sản xuất hàng loạt cho các dự án lớn.

Thông tin liên hệ:

• Nhà máy: Số 3, lô 5, Khu Công Nghiệp Lai Xá, Kim Chung, Hoài Đức, Hà Nội.
• Văn phòng: 52/346 Thiên Lôi, Vĩnh Niệm, Lê Chân, Hải Phòng.
• Hotline/Whatsapp/Line: + 84 886 151 688
• Email: business@minhtrieu.vn

Gửi ngay bản vẽ của bạn để nhận tư vấn kỹ thuật và báo giá nhanh nhất từ chuyên gia Minh Triệu!