Các Loại Bơm Bánh Răng Phổ Biến: Cấu Tạo, Ưu Điểm Và Ứng Dụng Thực Tế

Cập nhật lần cuối 12 Tháng 1, 2026 bởi Nguyễn Minh Triệu

Trong hệ thống truyền động thủy lực và vận chuyển chất lỏng công nghiệp, bơm bánh răng được ví như “trái tim” vận hành toàn bộ quy trình. Việc hiểu rõ đặc tính của các loại bơm này không chỉ giúp tối ưu hiệu suất mà còn giảm thiểu chi phí bảo trì, tránh hỏng hóc dây chuyền sản xuất.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công ty gia công cơ khí chính xác và cung cấp giải pháp tự động hóa, Minh Triệu xin chia sẻ góc nhìn chuyên sâu về dòng thiết bị này để quý khách hàng có sự lựa chọn phù hợp nhất.

1. Bơm bánh răng là gì? Nguyên lý hoạt động cơ bản

Bơm bánh răng (Gear Pump) là dòng bơm thể tích (positive displacement pump) hoạt động dựa trên sự thay đổi áp suất thông qua việc thay đổi thể tích các khoang bơm.

Về mặt kỹ thuật, lưu lượng lý thuyết của bơm bánh răng được xác định qua công thức:

Q_t = 2 * 3.14 * m^2 * z * b * n * 10^-6 (lít/phút)

Trong đó:

• m: Mô-đun của bánh răng.
• z: Số răng của mỗi bánh răng.
• b: Chiều rộng của bánh răng (mm).
• n: Tốc độ quay của trục bơm (vòng/phút).

Nguyên lý vận hành thực tế:

1. Khoang hút: Các răng tách nhau ra, thể tích tăng, áp suất giảm tạo chân không hút chất lỏng.
2. Quá trình vận chuyển: Chất lỏng nằm trong các kẽ răng và được đưa dọc theo vỏ bơm.
3. Khoang đẩy: Các răng ăn khớp trở lại, thể tích giảm, ép chất lỏng ra cổng xả với áp suất cao.

2. Phân loại các loại bơm bánh răng theo cấu trúc ăn khớp

Hiện nay, thị trường chủ yếu chia thành hai dòng chính với các đặc thù kỹ thuật riêng biệt:

2.1. Bơm bánh răng ăn khớp ngoài (External Gear Pump)

Đây là lựa chọn ưu tiên cho các hệ thống yêu cầu áp suất cao và chi phí đầu tư thấp.

• Cấu tạo: Gồm 2 bánh răng chủ động và bị động có kích thước tương đương, ăn khớp ngoài.
• Đặc tính: * Chịu được áp suất lớn tùy thuộc vào vật liệu cấu tạo.
  • Cấu tạo đơn giản, dễ dàng vệ sinh và thay thế phụ tùng.
• Hạn chế: Tiếng ồn phát sinh do sự va đập của răng ở tốc độ cao; không phù hợp với chất lỏng chứa hạt rắn.

2.2. Bơm bánh răng ăn khớp trong (Internal Gear Pump)

Giải pháp tối ưu cho các chất lỏng siêu đặc (độ nhớt cao) và yêu cầu vận hành tĩnh lặng.

• Cấu tạo: Một bánh răng nhỏ nằm trong lòng bánh răng lớn, ngăn cách bởi bộ phận hình lưỡi liềm (crescent).
• Đặc tính: * Vận hành êm ái, độ ồn thấp.
  • Xử lý tốt các chất lỏng có dải độ nhớt rộng (như nhựa đường, mật rỉ).
  • Khả năng tự mồi (Self-priming) vượt trội.
• Hạn chế: Giá thành cao, đòi hỏi kỹ thuật gia công vỏ bơm và bánh răng cực kỳ khắt khe để đảm bảo khe hở (clearance) tối ưu.

3. So sánh kỹ thuật chi tiết

Tiêu chí	Bơm ăn khớp ngoài	Bơm ăn khớp trong
Độ ồn (Noise level)	Cao	Thấp
Áp suất định mức	Cao (Tốt cho thủy lực)	Trung bình (Tốt cho chuyển tải)
Độ nhớt lưu chất	Thấp đến trung bình	Rất cao
Độ phức tạp gia công	Thấp	Rất cao
Giá thành đầu tư	Kinh tế	Cao

4. Phân loại theo vật liệu và môi trường vận hành

Tại Minh Triệu, chúng tôi tư vấn vật liệu dựa trên chỉ số ăn mòn và tính chất hóa lý của lưu chất:

• Thân Gang (Cast Iron): Phổ biến cho dầu thủy lực, dầu bôi trơn trung tính.
• Thân Inox (SUS 304/316): Chống ăn mòn, chuyên dùng cho ngành thực phẩm và hóa chất axit.
• Thép hợp kim tôi cứng: Dùng cho các bánh răng chịu tải nặng, tăng khả năng chống mài mòn bề mặt răng thông qua các phương pháp nhiệt luyện hiện đại.

5. Ứng dụng thực tế và kinh nghiệm từ Minh Triệu

Qua quá trình triển khai các giải pháp tự động hóa cho nhà máy, chúng tôi nhận thấy bơm bánh răng đóng vai trò then chốt trong:

• Hệ thống ép thủy lực: Cung cấp nguồn năng lượng chính cho máy chấn, máy đột.
• Sản xuất thực phẩm & Hóa mỹ phẩm: Vận chuyển các dung dịch có độ nhớt động học cao như siro, kem đánh răng, polymer.
• Năng lượng: Vận chuyển dầu FO, DO trong các trạm nhiệt điện hoặc hệ thống lò hơi.

Kinh nghiệm từ chuyên gia: Hiệu suất thể tích của bơm giảm dần theo thời gian sử dụng do sự mài mòn biên dạng răng. Việc kiểm tra định kỳ khe hở giữa đỉnh răng và vỏ bơm là cực kỳ quan trọng để duy trì áp suất đầu ra.

6. Tại sao nên chọn linh kiện và giải pháp từ Minh Triệu?

Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Minh Triệu là đơn vị chuyên gia công cơ khí chính xác theo yêu cầu:

• Hệ thống máy móc hiện đại: Nhà máy tại KCN Lai Xá trang bị máy CNC có độ chính xác cao, đảm bảo các chi tiết bánh răng đạt chuẩn về sai số hình học.
• Gia công chuyên dụng: Khả năng phục hồi hoặc sản xuất mới các bộ bánh răng cho bơm ăn khớp trong/ngoài theo đúng biên dạng gốc (Involute, Cycloid).
• Giải pháp trọn gói: Từ tư vấn kỹ thuật đến lắp đặt và tích hợp hệ thống bơm vào dây chuyền sản xuất tự động.

7. Giải đáp thắc mắc (FAQ)

Q: Làm thế nào để tính hiệu suất thực tế của bơm? A: Hiệu suất thực tế được tính bằng công thức: Hiệu suất = Lưu lượng thực tế / Lưu lượng lý thuyết

Trong đó Lưu lượng thực tế đo được tại cửa đẩy và Lưu lượng lý thuyết được tính theo thông số thiết kế.

Q: Khi nào cần bảo trì bánh răng bơm? A: Khi bơm có hiện tượng xâm thực (cavitation), tiếng ồn tăng đột ngột hoặc áp suất không đạt mức cài đặt do hở khe hở biên răng.

8. Liên hệ tư vấn kỹ thuật

Nếu quý khách đang cần một giải pháp bơm bánh răng bền bỉ hoặc cần gia công linh kiện thay thế chuẩn xác, hãy liên hệ với đội ngũ kỹ sư của chúng tôi:

• Công ty TNHH Thương Mại Và Sản Xuất Minh Triệu
• Nhà máy: Số 3, lô 5, Khu Công Nghiệp Lai Xá, Kim Chung, Hoài Đức, Hà Nội.
• Văn phòng: 52/346 Thiên Lôi, Vĩnh Niệm, Lê Chân, Hải Phòng.
• Hotline/Whatsapp/Line: + 84 886 151 688
• Email: business@minhtrieu.vn

Minh Triệu – Giải pháp cơ khí chính xác, nâng tầm hiệu suất nhà máy!